Özet: Renal transplantasyon sonrası gelişen osteoporozun varlığı uzun süredir bilinmektedir. Transplantasyon sonrası osteopeni, avasküler kemik nekrozu, kırıklar ve inatçı kemik hastalığının görülmesi yaygındır. Bilindiği gibi kemik yapısı bölgesel farklılıklar göstermektedir. Femur boynu kortikal kemikten zenginken, lomber vertebra ve radius trabekuler kemikten oluşmaktadır. Renal transplantasyon sonrası osteoporoz gelişimi bugüne kadar pek çok çalışmada incelenmiştir. Ancak çalışmalar genel olarak lomber vertebra ve/veya femur bölgesinde kemik mineral dansitesini etkileyen parametrelerin analizi şeklindedir. Bizim çalışmamız, literatürde ulaşabildiğimiz kadarı ile bugüne dek lomber vertebra, femur boynunun yanısıra radiusun da dahil edilerek tüm faktörlerin ayrı ayrı analizlerinin yapıldığı en kapsamlı çalışmadır. Bu çalışmada, Başkent Üniversitesi Hastanesi'nde 1985-1999 yıllan arasında transplantasyon yapılmış 130 hastanın kemik mineral dansitesi incelenmiştir. Transplantasyon sonrası kemik metabolizmasını etkileyen faktörlerden kümülatif prednizolon, kümülatif siklosporin A dozu, transplantasyon süresi, yaş, cinsiyet, vücut-kitle indeksinin yanısıra kronik böbrek yetmezliği ve hemodiyaliz sürelerinin etkileri araştırıldı. Ayrıca osteoporoz gelişimini etkileyebilecek sistemik hastalığı olanlar ve postmenopozal kadınlar çalışmaya alınmadı. Sonuçlarımız değerlendirildiğinde, immünsupressif tedavi dozlarından, metabolik ve hormonal faktörlerden en çok etkilenen bölge olarak radius bulunmuştur. Radius bölgesinde osteoporozu olan grupta kümülatif prednizolon ve kümülatif siklosporin A dozunun belirgin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yine transplantasyon süresi de bu grupta anlamlı şekilde uzun bulunmuştur. Femur bölgesinde ise esas olarak etkili parametreler kan üre azotu, kreatinin, paratiroid hormon ve magnezyum olarak tespit edilmiştir. Lomber vertebrada gelişen osteoporozda ise en etkili parametre olarak kümülatif prednizolon dozu bulunmuştur. Sonuç olarak transplantasyon hastalarında, değişik anatomik lokalizasyonlardaki kemik metabolizması, Hastalık sürecindeki faktörlerden farklı şekillerde ve oranlarda etkilenmektedir. Kemik kaybının ve değişkenlerden en çok etkilenen bölgenin radius olması dikkat çekmektedir.