Özet: Kronik hemodiyaliz hastalarında kas-iskelet sistemi komplikasyonlan sıktır. Bu komplikasyonlar en fazla kristal depo hastalıkları, renal osteodistrofi, hepatit ve diğer enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkar. Burada sunulan çalışmada bu komplikasyonlann prevalansı ile bazı klinik ve laboratuvar parametreleri arasındaki ilişkisi araştırıldı. Merkezimizde kronik hemodiyaliz programında olan 344 hasta kas-iskelet sistemi komplikasyonlannın görülme sıklığı açısından, 12 ay arayla iki kez sorgulandı. Oniki ay süresince, 60 hasta ölüm ve çeşitli nedenlerle diyaliz programından ayrıldığı için 284 hasta (% 82,6) ile çalışma tamamlandı. Laboratuvar parametreleri olarak hastaların sorgulandığı 0. ve 12 döneme ait tam kan sayımı, serum Ca, P, ürik asit, alkalen fosfataz ve PTH düzeyleri, HBsAg, anti-HCV, HBV-DNA ve HCV-RNA, ESH ve CRP değerleri çalışıldı. Diyaliz döneminde diyaliz öncesine oranla eklem ağrısı ve şişliği daha sık olarak görülmesine karşın istatistiksel fark saptanmadı. Diyaliz öncesi bulunmayan sabah tutukluğu, gece ellerde uyandıran ağn ve uyuşukluk yakınmalarının, diyaliz döneminde arttığı, 12 aylık izlem sonunda ise azaldığı görülmekle birlikte istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Bu sonuçlar hastaların yakınma şiddetine ve yakınmaların sürekli olmamasına bağlandı. Serum ürik asit, kalsiyum, fosfor, PTH düzeyleri ile kas-iskelet sistemi kopmlikasyonlan arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ancak kalsiyum fosfor çarpım değeri 60'ın üzerinde olan hastalarda yakınmalar daha sıktı. Diyaliz süresi, yaş, cinsiyet (kadın) ile komplikasyonlann görülme sıklığının arttığı görüldü. Kronik HCV enfeksiyonu ve böbrek yetmezliği etyolojisinde FMF yer alan hastalarda kas-iskelet sistemi komplikasyonlan daha sıktı. Beklenilenin aksine inflamatuvar parametrelerden ESH ve CRP yüksekliği ile kas-iskelet sistemi komplikasyonlan arasında bir ilişki saptanmadı. Bu çalışmada böbrek hastalığının her dönemiminde kas-iskelet sistemi komplikasyonlannın sık görüldüğü ve bu komplikasyonlar ile bazı klinik ve laboratuvar parametrelerin ilişkili olduğu sonucuna varıldı.