Özet: Diyaliz tedavisi, hastaların tüm yaşantısını etkilemekte ve hayat kalitesini olumsuz yönde değiştirmektedir. Hayat kalitesinin bozulması, mortalite ve morbidite ile yakın ilişkili olduğu için diyaliz hastalarında hayat kalite değerlendirilmesinin rutin olarak yapılması önerilmektedir. Kronik Hepatit C virüs (HCV) enfeksiyonu, diyaliz hastalarında çok sık görülen ve kronik karaciğer hastalığının en sık sebebi olan bir enfeksiyondur. Diyalize girmeyen hastalarda HCV enfeksiyonunun hayat kalitesini bozduğunu gösteren birçok çalışma vardır. Diyalize giren hasta grubunda ise HCV enfeksiyonunun hayat kalitesini nasıl etkilediği bilinmemektedir. Çalışmamıza en az 6 aydır, son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle haftada 3 kez, 4-5 saat/seans hemodiyaliz yapılan, ortalama diyaliz süresi 108.9±67.0 ay olan 83 anti-HCV antikoru pozitif, 82 anti-HCV antikoru negatif toplam 165 hasta dahil edildi. Hastaların yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi SF-36 ölçeğine göre yapıldı. Depresyon belirtilerinin derecesini belirlemek için Beck Depresyon Envanteri kullanıldı. Hastaların sosyodemografik özellikleri hastalardan birebir öğrenildi. Hastaların laboratuar testleri çalışıldı. Çalışmamızda tüm hastalarda ve ayrıca anti- HCV pozitif ve negatif hastalarda SF-36 skorları ile Beck depresyon skorları, sosyodemografik ve biyokimyasal parametreler arasında korelasyonlara bakıldı. Anti-HCV pozitif ve negatif hastaların SF-36 skorlarının karşılaştırılması sonucunda, fiziksel fonksiyon (P: 0.003), fiziksel rol güçlüğü (P: 0.036), ağrı (P: 0.036), genel sağlık (P<0.0001), vitalite (P: 0.005), emosyonel rol (P: 0.048) ve mental sağlık (P: 0.002) skorları ile fiziksel komponent (P: 0.003) ve mental komponent (P: 0.018) skorlarının anti-HCV pozitif hastalarda negatif olanlara kıyasla daha düşük olduğu bulundu. Fiziksel komponent skorunu bağımlı değişken alarak yapılan çoklu lineer regresyon analizinde cinsiyetin (P: 0.015), hemodiyaliz süresinin (P: 0.042) ve serum hemoglobin düzeyinin (P<0.0001) fiziksel komponent skoruna diğer faktörlerden bağımsız olarak etki ettiği saptandı. Mental komponent skorunu bağımlı değişken alarak yapılan çoklu lineer regresyon analizinde ise Beck depresyon skorunun (P: 0.001), anti-HCV antikor pozitifliğinin (P: 0.046) ve serum hemoglobin düzeylerinin (P <0.0001) hastaların mental komponent skoruna diğer faktörlerden bağımsız olarak etki ettikleri belirlendi. Sonuç olarak, hemodiyaliz hastalarında HCV ile enfekte olmak hayat kalitesini, özellikle de mental komponenti, kötü yönde etkilemektedir. Hemodiyaliz hastalarında hayat kalitesinin morbidite ve mortalite üzerinde etkili olduğu göz önüne alındığında, HCV enfeksiyonu da hayat kalitesini olumsuz yönde etkilemek yoluyla, bu hastalardaki artmış morbidite ve mortalite nedenlerinden birisi olabilir. Bu nedenle, hemodiyaliz hastalarında HCV enfeksiyonunun hayat kalitesinin bozulması için bir risk faktörü olduğu, diyaliz hekimleri ve diğer diyaliz personeli tarafından mutlaka akılda tutulmalı ve hastalar bu yönden özenle olarak takip edilmelidir.

Abstract: Dialysis therapy affects life status and impairs health-related quality of life. Since quality of life in dialysis patients is closely related with morbidity and mortality, regular assessment of quality of life is strongly recommended. Chronic hepatitis C virus (HCV) infection is a commonly seen problem in dialysis patients and also most frequent cause of chronic liver disease. Previously conducted studies showed that HCV infection impaired quality of life in patients who were not on dialysis therapy In dialysis patients how HCV infection effects quality of life is not known Our study included totally 165 patients (83 anti-HCV antibody positive, 82 anti-HCV antibody negative), who were receiving hemodialysis for at least 6 months, 3 times a week, 4-5 hours/session. Mean duration on hemodialysis was 108.9±67.0 months. Patients' quality of life was measured by SF-36 and Beck Depression Inventory was used to assess the degree of depression signs. The social and demographic characteristics of the patients were recruited by interview. Laboratory parameters were studied routinely. In our study, we analyzed the correlations of SF-36 scores with Beck depression scores, social and demographic parameters, biochemical parameters in whole patient population, and separately in anti-HCV positive and negative patients as well. Hepatitis C virus infected patients had lower physical functioning (P: 0.003), role-physical limitation (P: 0.036), bodily pain (P: 0.036), general health perception (P<0.0001), vitality (P: 0.005), role emotional (P: 0.048), and mental health (P: 0.018) scores, and physical (P: 0.003), and mental summary component (P: 0.018) scores. In multiple linear regression analysis, physical component summary score was independently associated with sex (P: 0.015), hemodialysis duration (P: 0.042), and serum hemoglobin (P<0.0001). Mental component summary score was independently associated with Beck depression score (P: 0.001), anti-HCV positivity (P: 0.046), and serum hemoglobin (P<0.0001) in multiple linear regression analysis. In conclusion, HCV infection impairs quality of life especially in mental aspects in hemodialysis patients. Dialysis stuff must bear in mind that, HCV infection, by impairing quality of life, may result in increased morbidity and mortality in hemodialysis patients.