Özet: Bu çalışma primer ve rekürren pterijiyum eksizyonunu takiben uygulanan konjonktival otogreft ve amniyotik membran transplantasyonu (AMT) sonuçlarının karşılaştırılması ve indosiyanin yeşili anjiyografi (İYA) kullanılarak greft perfıizyonu ve iyileşme cevabının gözlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla prospektif ve randomize olarak 56 hastanın 61 gözü iki gruba ayrılmış olup. Grup l'de pterijiyumun eksizyonunu takiben konjonktival limbal otogreft transplantasyonu uygulanan 32 hastanın 35 gözü (26 primer, 9 rekürren), Grup 2'de AMT uygulanan 24 hastanın 26 gözü (19 primer, 7 rekürren) çalışma kapsamına alınmıştır. Hastaların ortalama izlem süresi Grup l'de 13.6±3.52 ay, Grup 2'de ise 12.4±2.08 ay olarak saptanmıştır. Sonuçlar klinik muayene ve dijital fotoğraflama ile karşılaştırılmış ve gözlerin son görüntüleri Grade 1-4 arasında derecelendiriimiştir. Gerçek rekürrens Grade 4 olarak nitelendirilirken, kozmetik açıdan kabul edilebilir olmayan görünüm Grade 3 şeklinde belirlenmiştir. Cerrahi sonrası l, 7 ve 30. günlerde elde edilen İYA bulguları Grup l'de 12 hastanın 12 gözünde, Grup 2'de ise 15 hastanın 15 gözünde değerlendirilmiştir. Grup l ve 2'deki primer, rekürren ve tüm pterijiyumların rekürrens oranları sırasıyla %3.9, %22.2, %8.6 ve %5.3, %28.6, %11.5 olarak bulunmuştur. Gruplar arasında rekürrens oranlan yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (hepsi için p-1.00). Sonuç görünümleri Grade 3 olarak derecelendirilen gözler Grup l'de %7.7, Grup 2'de %21.1 olarak belirlenmiş olup, istatistiksel açıdan anlamlı farklılık saptanmıştır (p.0.048). İYA değerlendirmesinde, tüm konjonktival otogreftler cerrahi sonrası 7. günde greft kenarında hiperfloresan odaklar şeklinde alttaki episkleral vasküler yataktan kaynaklanan erken vaskülarizasyon bulguları göstermişlerdir. Bu greftlerin vaskülarizasyonunun cerrahi sonrası 30. günde tamamlandığı izlenmiştir. AMT uygulanan grupta ise cerrahi sonrası hiçbir evrede greft vaskülarizasyonu bulgusu saptanmamıştır. İzlem süresi boyunca ciddi bir komplikasyon gözlenmemiştir. Bu çalışmada, AMT'nun pterijiyum rekürrensini önlemede konjonktival otogreft kadar etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Kozmetik açıdan konjonktival otogreft transplantasyonu ile daha iyi sonuçlar elde edilmekle beraber, ilerde gerekebilecek cerrahiler için konjonktivamn korunması gerektiği durumlarda alternatif bir yöntem olarak düşünülebilir.

Abstract: This study was carried out to compare the clinical results and to assess graft perfusion and healing response using indocyanine green angiography (ICGA) after primary and recurrent pterygium excision with conjunctival autograft and amniotic membrane transplantation (AMT). We performed a prospective, randomized clinical study of 61 eyes of 56 patients who were divided into two groups. Thirty-five eyes of 32 patients (26 with primary, 9 with recurrent pterygiae) received conjunctival limbal autograft (Group 1), and 26 eyes of 24 patients (19 with primary, 7 with recurrent pterygia) received AMT (Group 2) after extensive removal of pterygium. The mean follow-up was 13.6+3.52 months in group 1 and 12.4±2.08 months in group 2. The results were evaluated by clinical examination and photographing and final appearances were graded from Grade 1 to 4. Grade 4 represented true recurrence, whereas Grade 3 indicated unacceptable cosmetic appearance. ICGA findings on postoperative day 1,7 and 30 were compared in 12 eyes of 12 patients with primary pterygium treated with conjunctival autograft transplantation and 15 eyes of 15 patients with AMT. The recurrence rates of primary, recurrent and all pterygia in group 1 and group 2 were 3.9%, 22.2%, 8.6% and 5.3%, 28.6%, 11.5%, respectively. There was no significant difference in recurrence rates among the two groups (p.1.00 for all). The rates of final appearance as Grade 3 were 7.7% in group 1 and 21.1% in group 2, and the difference was statistically significant (p.0.048). All conjunctival autografts showed early vascularization from underlying episcleral vascular bed as multiple hyperfluorescent foci at the graft margin on postoperative day 7. Graft vascularization was complete on postoperative day 30. Whereas there was no vascularization in AMT at any stage after pterygium surgery. No major complications occurred during the follow-up period. In this study, amniotic membrane transplantation was found to be as effective as conjunctival autograft in preventing pterygium recurrence. Although much better results in the final appearance were achieved by conjunctival autografting than AMT, it can be a useful alternative especially in those who may have limited amount of conjunctiva for future surgeries.